Bordet

C’est début 2009 que nous gagnons l’appel d’offres pour la reconstruction de l’hôpital Bordet sur le site Érasme, en association avec le bureau d’architecture parisien Brunet-Saunier, spécialiste de programmes hospitaliers, et le bureau TPF Engineering, pour la stabilité et les techniques spéciales. Construire un centre monospécialisé dans la lutte contre le cancer de renommée internationale est un projet d’envergure qui présente de nombreuses difficultés. Il concentre un très grand nombre de technologies très spécifiques, souvent innovantes. Le bâtiment imaginé est compact, il s’articule autour de six patios intérieurs, il est transpercé, dans toute sa longueur, par un axe central de distribution à double circulation (service et public) qui dessert huit modules d’espaces combinables de 800 à 1.000 m². Les escaliers, ascenseurs et gaines techniques sont regroupés dans la partie centrale pour n’entraver aucune modification future. Une grande attention a été apportée au confort du patient et du personnel. Chaque étage d’hospitalisation est organisé en unités de soins. Chaque unité est articulée autour d’un poste infirmier pensé pour limiter au maximum les parcours du personnel soignant. Tant pour les malades que pour les familles, nous avons également voulu des chambres baignées de lumière. À proximité de chaque poste infirmier se trouve un espace de rencontre très lumineux, où les patients peuvent se réunir avec leurs proches. Le rez-de-chaussée comporte quant à lui de nombreux services (boutiques, postes d’information, espace enfants…) et permet un accueil personnalisé.

In het voorjaar van 2009 winnen wij de offerteaanvraag voor de herbouw van het Bordet hospital op de site van het Erasmusziekenhuis in Anderlecht, in tijdelijke vereniging met het architectenkantoor Brunet-Saunier te Parijs, dat een grote expertise heeft op het gebied van hospitaalbouw, en met het studiebureau TPF Engineering voor de stabiteit en de bijzondere technieken.

The Jules Bordet Institute, the world-renowned anti-cancer centre, is being relocated to a site at the University Erasmus Hospital in Anderlecht. The aim of this project is to enhance the cooperation opportunities between these entities. The new Bordet hospital will cover a surface area of 80.779m² and have a capacity of 250 beds.

L’organisation spatiale a été pensée pour favoriser l’autre idée maîtresse du nouveau Bordet, à savoir faciliter la multidisciplinarité, les échanges informels entre tous les soignants qui gravitent autour des malades et les chercheurs. Le nouveau bâtiment répond à un esprit de proximité. Un premier plateau réunira les chercheurs tant médecins que biologistes et chimistes et un second plateau abritera la recherche clinique chargée de collecter données et échantillons auprès des patients. L’objectif de cette disposition est de favoriser la circulation, d’un étage à l’autre, des informations et des découvertes, et d’accélérer ainsi leur mise en pratique dans les soins administrés aux malades. Une autre particularité du projet est de relier à plusieurs niveaux l’Institut à l’hôpital Érasme, lui-même en cours d’agrandissement. Ces connexions entre un centre de cancérologie intégré et un hôpital universitaire généraliste permettront des synergies évidentes. L’ensemble constituera un outil optimal pour assurer la prise en charge globale de patients requérant tous types de traitement, dont des soins oncologiques complexes.

De bouw van een centrum, dat enkel gespecialiseerd is in de strijd tegen kanker en wereldwijd hierom bekend staat, vormt een omvangrijk project met een grote complexiteit. Een groot aantal zeer specifieke en vaak vernieuwende technologieën komen hierbij samen. Het ontworpen gebouw is compact en ontwikkelt zich rondom 6 binnenpatio’s en wordt over zijn gehele lengte doorkruist door een centrale distributieas met dubbele circulatie (dienst en publiek) die acht modules bedient van combineerbare ruimtes met elk een oppervlakte van 800 tot 1.000 m². De trappen, liften en technische kokers worden in het centrale deel samengebracht om toekomstige herinrichtingen niet in de weg te staan. Grote aandacht werd geschonken aan het comfort van zowel patient als personeel. Elke hospitalisatieverdieping is georganiseerd in zorgeenheden. Elke eenheid is ingericht rondom een verpleegpost opgevat om de loopafstand voor het verplegend personeel zoveel mogelijk te beperken. Zowel voor de patiënten als hun families werden de kamers opgevat met een grote lichtinval. In de nabijheid van elke verpleegpost bevindt zich een goed natuurlijk verlichte ontmoetingsruimte, waar de patiënten met hun naastbestaanden kunnen samenzitten. Op het gelijkvloers bevinden zich talrijke diensten (winkeltjes, informatieposten, kinderspeelruimtes …) alsook een gepsersonaliseerd onthaal.

Following the European competition launched in 2008 and a temporary partnership between Brunet Saunier Architecture and TPF Engineering, the Institute chose the current construction project mainly for the following reasons:

- A high degree of close proximity, while maintaining flexibility, allowing future changes in hospital activity and organisation.

- The dimensions enable the regrouping of hospital services, while maintaining a high-degree of multidisciplinary interplay between medical, research and teaching teams. The disadvantage of movement, both vertical and horizontal, between different areas has also been limited.

-The internal organisation of services and the project’s respect for current height levels in other parts of the campus will eventually establish significant synergies between Erasmus Hospital and the Jules Bordet Institute.

The new Jules Bordet Institute, which covers an area of 80.779m², will have a capacity of 250 hospital beds and 40 oncology places during the day.

Du point de vue architectural et esthétique, nous souhaitions construire un immeuble très contemporain mais aussi intemporel. Dès le début, nous avons prôné la transparence, celle d’un hôpital faisant la part belle à la lumière naturelle, accueillant de l’extérieur, humain à l’intérieur. Aussi bien dans les chambres que dans les cabinets médicaux, nous avons choisi de maximiser les parois vitrées. Contrairement à ce qui se fait dans les hôpitaux classiques, les allèges sont à 45 cm du sol, ce qui permet d’une part d’aménager une banquette permettant aux visiteurs de s’asseoir, et d’autre part de dégager pour les patients une vue vers l’extérieur depuis leur lit. Le versant sud du bâtiment, dédié majoritairement aux chambres des patients, donne sur un superbe espace vert classé. Les façades, très épurées, alterneront des zones transparentes à d’autres en verre sérigraphié… pas d’utilisation, cette fois-ci, de béton architectonique. Les matériaux qui s’entretiennent facilement évolueront favorablement avec le temps. Le nouvel Institut Jules Bordet développera une surface d’environ 90.000 m² pour une capacité de 250 lits et 40 places d’hospitalisation de jour. Les travaux sont en cours et l’hôpital devrait être en fonction courant 2021...

De ruimtelijke indeling werd ook ontworpen om de andere hoofdvisie van het nieuwe Bordetinstituut te in de verf te zetten, met name het bevorderen van een multidisciplinaire instelling, informele contacten tussen alle zorgverstrekkers die bewegen rondom de patiënten en de onderzoekers. Het nieuwe gebouw draagt een sfeer van nabijheid uit. Een eerste plateau verenigt de onderzoekers, zowel artsen als biologen en scheikundigen, en een tweede plateau herbergt het klinisch onderzoek gelast met het verzamelen van gegevens en stalen bij de patiënten. De bedoeling van deze inrichting is het bevorderen van de uitwisseling tussen de verdiepingen van de gegevens en ontdekkingen om zodoende deze sneller te kunnen aanwenden in de zorgen die aan de zieken verstrekt worden. Een andere bijzonderheid van het project is om op verschillende niveau’s een verbinding tot stand te brengen met het Erasmus hospitaal dat zelf ook in een uitbreidingsfase is. Deze verbindingen tussen een gespecialiseerd kankerbestrijdingscetrum en een algemeen universitair ziekenhuis maken vanzelfsprekende samenwerkingsverbanden mogelijk. Het geheel zal een optimale voorziening vormen om een algemene opvang te verzekeren van patiënten die alle mogelijke types van behandeling nodig hebben, waaronder complexe oncologische zorgen

Vanuit architecturaal en esthetisch oogpunt was ons voornemen om een zeer hedendaags maar ook tijdloos gebouw te verwezenlijken. Van bij het begin stonden wij voor de transparantie van het gebouw, van een hospital met een grote natuurlijke lichtinval, met een gastvrij karakter aan de buitenzijde en een menselijke sfeer aan de binnenzijde. Zowel in de kamers als in de medische kabinetten hebben we geopteerd om de beglaasde wanden zo groot mogelijk te maken. In tegenstelling tot wat in de klassieke hospitalen gangbaar is, hebben de vensterbanken een hoogte van 45 cm boven de vloer, wat enerzijds toelaat een zitbankje te maken voor de bezoekers en anderzijds voor de patiënten vanaf het bed een ruimer zicht te bieden naar buiten. De zuidzijde van het gebouw, in hoofdzaak bestemd voor de patiëntenkamers, geeft uit op een prachtige geclasseerde groene buitenruimte. In de vrij uitgezuiverde gevels speelt een afwisseling van transparante delen met andere bezeefdrukte glazen delen… geen aanwezigheid ditmaal van architectonisch beton. De materialen kunnen gemakkelijk onderhouden worden en zullen in de tijd gunstig evolueren. Het nieuwe Jules Bordet Instituut heeft een oppervlakte van ongeveer 90.000 m² met een capaciteit van 250 ziekenhuisbedden alsook 40 plaatsen in het dagziekenhuis.

De bouwwerken zijn aan de gang en het hospitaal zou in de loop van 2021 in dienst moeten zijn.